Erciyes Üniversitesi Fizik Bölümü Nükleer Fizik Anabilim Dalı öğretim üyelerinden Doç. Dr. Emrah Tıraş öncülüğündeki araştırma ekibi, nükleer tesislerin güvenliğini artırmak amacıyla önemli bir projeye imza attı.
Geliştirilen 1 tonluk saf su ve gadolinyum katkılı taşınabilir dedektör sistemi, TEKNOFEST kapsamında düzenlenen Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nda donanım dalında birincilik ödülü kazandı.
Akademik kariyerine yaklaşık 6 yıl önce ABD'de devam ederken Türkiye'ye kesin dönüş yapan Doç. Dr. Tıraş, Erciyes Nötrino Araştırma Grubu'nu kurarak çalışmalarına hız kazandırdıklarını belirtti.
Uluslararası alanda Fermilab, CERN ve Kaliforniya'daki deneylerde aktif roller üstlenen grup, nötrino fiziğinin yanı sıra yapay zekâ çözümleri ve parçacık dedektörleri üzerine yoğunlaşıyor.
TEKNOFEST'te Büyük Başarı
TEKNOFEST yarışmalarına üç ayrı takımla katılım sağladıklarını aktaran Doç. Dr. Emrah Tıraş, ENRG Hard ekibinin donanım kategorisinde zirveye çıktığını, ENRG Soft ile ENRG Rednova takımlarının ise yazılım alanında mücadele ettiğini dile getirdi.
Final aşamasına kalmayı başaran bu üç ekip, üniversitenin nükleer teknolojilerdeki ar-ge gücünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Saf Su ve Gadolinyum Katkılı Sistem
Uzun yıllara dayanan laboratuvar çalışmalarının bir ürünü olan dedektör, 1 tonluk saf su havuzu içerisine eklenen gadolinyum elementi sayesinde çalışıyor.
Nötron yakalama kesitinin yüksek olması nedeniyle tercih edilen gadolinyum, reaktörlerden yayılan yüksüz parçacıkların ve kozmik müonların hassasiyetle tespit edilmesine olanak tanıyor.
Nükleer Reaktörler İçin İkincil Kontrol Mekanizması
Geliştirilen taşınabilir cihazın temel işlevinin nükleer reaktörlerdeki fisyon tepkimeleri sırasında ortaya çıkan antinötrinoları yakalamak olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tıraş, sistemin avantajlarını şu sözlerle özetledi:
'Bu sistemimiz özellikle nükleer reaktörlerde güvenlik amaçlı izleme sistemi olarak kullanılan bir teknolojidir. Bütün elektronik aksamımız ve 1 tonluk dedektör sistemimiz istenilen yere taşınabiliyor.
Dünyanın farklı ülkelerinde aktif olarak kullanılan sistemler mevcut.
Eğitimde Başarı ve Yeni Projeler
Ülkemizde de benzer çalışmaların yürütüldüğünü biliyoruz ve iş birliği içinde ilerliyoruz.'
Akkuyu ve Küçük Modüler Reaktörler Hedefleniyor
Sistemin gelecekte Türkiye'de kurulması planlanan küçük modüler nükleer reaktörler ile Akkuyu Nükleer Güç Santrali çevresindeki güvenlik ve izleme faaliyetlerinde aktif olarak kullanılabileceği bildirildi.
Yaklaşık bir yıldır uzay kaynaklı müon verilerini toplayıp analiz eden sistem, 7 gün 24 saat kesintisiz takip imkânı sunuyor.
Uluslararası Ekip ve Genç Araştırmacılar
Araştırma ekibinde yer alan Nijeryalı Dr. Saleh Abubakar, hem parçacık hem de radyasyon dedektörleri üzerinde çalıştıklarını belirterek nükleer reaktörlerin yanı sıra uzay ve savunma sanayisine yönelik projeler geliştirmeyi hedeflediklerini kaydetti.
Mekatronik mühendisliği öğrencisi Murat Akar ise mekanik ve elektronik alt yapının oluşturulmasında görev aldığını, ülkeye katma değer sağlayacak kuantum ve nükleer teknolojiler üretebilmek için çalıştıklarını ifade etti.
(Kaynak ve Görsel: İHA)
