Orta Doğu'da tırmanan gerilim, Brent petrolün varil fiyatının hızla yükselmesine neden olurken, akaryakıta gelen peş peşe zamlar eşelmobil sistemiyle dengelenmektedir. Bu sistem, akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir kısmını karşılayarak vatandaşların maliyetlerini azaltmayı hedeflemektedir.
Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda, eşelmobil sisteminin kademeli sonlandırma sürecine geçilmiştir. Temmuz ayı sonuna kadar uygulanacak olan ÖTV karşılama oranı yüzde 50 olarak belirlenmişken, ağustos ve eylül aylarında bu oran yüzde 25'e düşürülecek ve 1 Ekim itibarıyla sistem tamamen sona erecektir.
Eşelmobil Sisteminin Etkileri Neler Olacak?
Brent petrolün kısa sürede 72 dolardan 88 dolara kadar yükselmesi, akaryakıtta yeni zamları beraberinde getirmiştir. Eşelmobil sistemi, bu fiyat artışının yaklaşık yarısını üstlenerek vatandaşların cebini korumaya devam etmektedir. Bu hafta benzine toplam 2 lira 69 kuruş, motorine ise 3 lira 12 kuruş zam pompaya yansıdığı gözlemlenmiştir.
Eşelmobil sistemi sayesinde oluşan maliyet artışının yarısı özel tüketim vergisinden (ÖTV) karşılanmaktadır. Türkiye'de günlük yaklaşık 57 milyon litre dizel ve 22 milyon litre benzin tüketildiği dikkate alındığında, bu hafta benzinde gerçekleşen ilk zammın 1 lira 55 kuruşu, ikinci zammın ise 1 lira 14 kuruşu pompaya yansıdığı kaydedilmiştir.
Hanehalkına Sağlanan Tasarruflar
Litre başına benzinde yaklaşık 5 lira 38 kuruşluk maliyet artışının yarısı, motorinde ise yaklaşık 6 lira 24 kuruşluk maliyet artışının yarısı eşelmobil sistemi kapsamında ÖTV'den karşılanmaktadır. Eşelmobil sistemi, depo maliyetlerinde de önemli bir avantaj sağlamaktadır. Örneğin, dizel araç sahibi bir vatandaş 50 litrelik bir depoda yaklaşık 156 lira tasarruf elde ederken, benzinde ise aynı büyüklükteki depoda yaklaşık 135 liralık tasarruf yapıldığı bildirilmektedir.
Mevcut tüketim düzeyi göz önüne alındığında, bu hafta vatandaşa günlük yaklaşık 240 milyon liralık ÖTV desteği sağlanmıştır. 3 Temmuz'da yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile eşelmobil sisteminin kademeli olarak sonlandırılması kararlaştırılmıştır.
Sonlandırma Süreci ve Gelecek Beklentileri
Buna göre, 31 Temmuz'a kadar rafineri fiyatlarında oluşan artışların yüzde 50'si ÖTV'den karşılanmaya devam edecektir. Ağustos ve eylül aylarında bu oran yüzde 25'e düşürülecek ve 1 Ekim 2026 itibarıyla uygulama tamamen sona erecektir. Yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması halinde ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış olacak şekilde yeniden belirlenecektir.
Akaryakıt fiyatları yalnızca araç sahiplerini değil, taşımacılık, lojistik ve üretim maliyetleri üzerinden bütün ekonomiyi etkilemektedir. Zamların tamamının pompaya yansımaması, hem vatandaşın akaryakıt giderini sınırlamakta hem de ulaştırma maliyetleri üzerinden oluşabilecek yeni fiyat artışlarının önüne geçerek enflasyon baskısını azaltmaktadır.
