Dünya genelinde 57 milyondan fazla kişi demansla yaşamaktadır. Bu sayının 2050 yılına kadar 139 milyona yükselebileceği öngörülmektedir. Uzmanlar, demansın kesin bir tedavisinin bulunmadığını ancak risk faktörlerinin önemli bir kısmının önlenebilir veya geciktirilebilir olduğunu ifade etmektedir.
Demansın Yaygınlığı ve Etkileri Neler?
Alzheimer hastalığı, demansın en yaygın türü olarak bilinir ve ilk kez 1906 yılında Alman psikiyatrist Alois Alzheimer tarafından tanımlanmıştır. Hastalık, beyin hücrelerinin zaman içerisinde zarar görmesi ve ölmesiyle ortaya çıkar. Bu durum hafıza kaybı, bunama ve bilişsel işlevlerde gerileme ile sonuçlanmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan verilere göre, her yıl yaklaşık 10 milyon yeni demans vakası ortaya çıkmaktadır. Demansla yaşayan kişi sayısının 2030 yılında 78 milyona, 2050 yılında ise 139 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Demans vakalarının yüzde 60 ila 70'inin Alzheimer hastalığından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
Demansın Ekonomik Maliyeti Nedir?
Demansın dünya genelindeki ekonomik maliyetinin 2019 yılında yaklaşık 1,3 trilyon dolar olduğu tahmin edilmektedir. Bu maliyetin 2030 yılına kadar 1,7 trilyon dolara, bakım giderlerindeki artışlarla birlikte 2,8 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülmektedir. Alzheimer’s Disease International (ADI) verilerine göre, demans hastalarının yaklaşık yüzde 60'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır ve bu oranın 2050 yılına kadar yüzde 71'e yükselebileceği beklenmektedir.
Dünya genelinde her 3 saniyede bir yeni bir demans vakasının ortaya çıktığı belirtilmektedir. Bu durum, hastalığın yaygınlığının ve ciddiyetinin altını çizmektedir.
Tanı ve Tedavi Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar Neler?
Demansla yaşayan insanların büyük bölümünün henüz resmi olarak tanı almadığı ortaya konulmaktadır. Yüksek gelirli ülkelerde demans vakalarının yalnızca yüzde 20 ila 50'si birinci basamak sağlık hizmetlerinde kayıt altına alınırken, düşük ve orta gelirli ülkelerde tanı ve tedavi açığının daha büyük olduğu tahmin edilmektedir. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezinin (CDC) verilerine göre, Alzheimer hastalığının erken belirtileri genellikle 60 yaşından sonra görünmektedir. Ancak, daha genç yaşlarda da Alzheimer görülebilmektedir.
DSÖ’ye göre demansın kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, demans riskinin yüzde 45’e kadarının önlenebileceği veya geciktirilebileceği değerlendirilmektedir. Tütün ve alkol kullanımı, sosyal izolasyon, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, yüksek tansiyon ve diyabet gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin demans riskinde önemli bir rol oynadığı ifade edilmektedir.
