Gerilim tipi baş ağrısı, genellikle başın çevresine sıkı bir bant geçirilmiş gibi hissedilen, iki taraflı, sıkıştırıcı ve hafif-orta şiddette bir ağrı türüdür. Bu tür baş ağrıları, çoğu kişide günlük fiziksel aktivitelerle belirgin bir şekilde kötüleşmez. Ağrının özellikleri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir ve bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan veya alışılmış düzeninden farklılaşan baş ağrılarının yalnızca belirtiye dayanarak teşhis edilmesi doğru değildir.
Gerilim tipi baş ağrısının belirtileri nelerdir?
Uluslararası Baş Ağrısı Bozuklukları Sınıflandırması’na göre gerilim tipi baş ağrısının tipik özellikleri arasında başın iki tarafında hissedilen ağrı, zonklama yerine baskı veya sıkışma hissi, hafif-orta şiddet ve günlük fiziksel aktivitelerle belirgin kötüleşmeme yer alır. Bu baş ağrıları, episodik ataklar halinde ortaya çıkar ve bu ataklar genellikle 30 dakika ile 7 gün arasında sürer. Bazı bireylerde alın, şakaklar, ense, kafa derisi veya boyun çevresinde hassasiyet de görülebilir.
Gerilim tipi baş ağrısının nedenleri nelerdir?
Gerilim tipi baş ağrısının kesin bir nedeni belirlenmiş değildir. Ancak, baş, boyun ve çevresindeki dokuların ağrı hassasiyeti ile sinir sisteminin ağrıyı işleme biçiminin bu baş ağrısının oluşumunda rol oynayabileceği düşünülmektedir. Stres, düzensiz uyku, uzun süre aynı pozisyonda çalışma, çene sıkma ve baş-boyun kaslarındaki gerginlik gibi faktörler bazı kişilerde baş ağrısının ortaya çıkmasına neden olabilir. Ancak, her gerilim tipi baş ağrısının yalnızca stresten kaynaklandığını söylemek doğru değildir.
Gerilim tipi baş ağrısı ile migren arasındaki farklar nelerdir?
Gerilim tipi baş ağrısında ağrı genellikle sıkıştırıcı veya baskı şeklindedir ve sıklıkla iki taraflıdır. Günlük hareketlerle belirgin bir şekilde kötüleşmemesi, bu tür baş ağrısının ayırt edici özelliklerinden biridir. Öte yandan, migren genellikle zonklayıcı bir ağrıya neden olur, orta veya şiddetli seyredebilir ve fiziksel hareketle artış gösterebilir. Ayrıca migren sırasında bulantı, kusma ve belirgin ışık ile ses hassasiyeti de görülebilir. Aynı bireyde hem migren hem de gerilim tipi baş ağrısı bulunabileceğinden, tekrarlayan baş ağrılarında bir baş ağrısı günlüğü tutmak tanıyı kolaylaştırabilir.
Gerilim tipi baş ağrısının tedavi yöntemleri nelerdir?
Hafif ve seyrek ataklarda dinlenme, uyku düzeninin korunması, düzenli öğünler ve yeterli sıvı alımı bazı kişilerde yararlı olabilir. Boyun ve omuz bölgesine ılık uygulama, hafif esneme hareketleri ve gevşeme yöntemleri de kas gerginliği olan bireylerde rahatlama sağlayabilir. Akut gerilim tipi baş ağrısında parasetamol, aspirin veya nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar kullanılabilir. Ancak hangi ilacın uygun olduğu, kişinin diğer sağlık durumlarına ve kullandığı ilaçlara bağlı olarak değişiklik göstermektedir. NICE, gerilim tipi baş ağrısında opioid ağrı kesicilerin kullanılmasını önermemektedir.
Ağrı kesicilerin sık kullanımı neden sorun yaratabilir?
Baş ağrısı sıklıkla arttıkça, ağrı kesici kullanımının da artması ters etki yaratabilir. Uzun süreli ve sık kullanılan akut baş ağrısı ilaçları, “ilaç aşırı kullanım baş ağrısı” olarak adlandırılan bir soruna yol açabilir. NICE, parasetamol, aspirin veya nonsteroid antiinflamatuvarların üç ay veya daha uzun süre ayda 15 gün veya daha fazla kullanılması halinde bu durumun olasılığına dikkat edilmesi gerektiğini önermektedir. Sık ağrı kesici ihtiyacı oluşuyorsa, baş ağrısının nedeni ve koruyucu tedavi gereksinimi hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Baş ağrısı giderek sıklaşıyor, günlük yaşamı etkiliyor veya karakter değiştiriyorsa, tıbbi değerlendirme gereklidir. Özellikle ani başlayan ve çok şiddetli baş ağrıları; konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güçsüzlük, bilinç değişikliği veya ciddi nörolojik belirtilerle birlikteyse acil değerlendirme yapılmalıdır. Ayrıca, baş travması sonrasında başlayan, ateş ve belirgin genel durum bozukluğu ile seyreden veya önceki baş ağrılarından farklı olan ağrılar da değerlendirilmelidir. Bu içerik genel sağlık bilgisi verir ve kişisel tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Tekrarlayan, giderek artan veya alışılmışın dışında seyreden baş ağrılarında sağlık profesyoneline başvurulması önerilmektedir.
