Yüksek kolesterol, çoğu zaman belirti vermeden ilerleyerek ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Özellikle diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları ve kronik böbrek hastalığı bulunan bireylerde bu risk daha da artmaktadır. Uzmanlar, düzenli kolesterol takibinin önemini vurgularken, beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerinin tedavi sürecinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtmektedir.
Yüksek Kolesterolün Belirtileri Neler Olabilir?
Sessiz bir şekilde ilerleyen yüksek kolesterol, bireylerde ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabilmektedir. Uzmanlar, risk grubundaki kişilerin düzenli tarama yaptırmalarının gerekliliğine dikkat çekmektedir. Kolesterol seviyesinin kontrol altında tutulabilmesi için Akdeniz ve DASH tipi beslenme önerilmektedir.
Doç. Dr. Gamze Akkuş, kolesterol hedeflerinin kişiden kişiye değiştiğini ifade etmektedir. Özellikle diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalığı ve kronik böbrek hastalığı bulunan bireylerin daha fazla risk altında olduğunu belirtmektedir.
Yüksek Kolesterolün Sağlık Üzerindeki Etkileri Neler?
Yüksek kolesterolün uzun süre fark edilmeden ilerleyebileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Gamze Akkuş, ailesel olgularda klinik bulguların daha belirgin olabileceğini ifade etmektedir. Ancak ileri yaşlarda daha çok belirti vermeyen bulgularla karşılaşılmaktadır. Ailesel hiperlipidemi hastalarında ciltte yağ birikimleri gibi lezyonlar görülebilirken, ailesel olmayan ve kronik bir hastalığa bağlı gelişen hiperlipidemide genellikle hiçbir semptom gözlemlenmemektedir.
Hastalar genellikle 'Yüzüm yanıyor, ensem yanıyor' gibi şikayetlerle sağlık kuruluşlarına başvurmakta ya da acil durumlarda kalp krizi ya da inme gibi ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalabilmektedirler.
Kolesterol Takibi ve Tedavi Yöntemleri Nasıl Olmalı?
Ailesel hiperlipideminin ciddi bir risk grubu olduğunu belirten Doç. Dr. Akkuş, yüksek riskli bireylerin düzenli tarama yaptırmalarının önemini vurgulamaktadır. Eğer bireyde ailesel bir durum veya eşlik eden kronik bir hastalık varsa, kolesterol değerlerinin senede bir kontrol edilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, beş yılda bir kontrol önerilmektedir.
Özellikle erken yaşta kardiyovasküler hastalık ve ciddi kolesterol yüksekliği bulunan bireylerin daha erken yaşta tedaviye alınması ve takiplerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Hipertansiyon, diyabet, kronik böbrek hastalığı bulunanların yanı sıra ciddi enfeksiyon tedavisi gören ve malignitesi bulunan hastalar da risk grubunda yer almaktadır.
2025 yılında yayımlanan güncel kılavuzlarda, kolesterol yüksekliğinin daha sıkı ele alınması gerektiği belirtilmektedir. Tedavi yöntemleri arasında öncelikle beslenme programı ve yaşam tarzı değişikliği önerilmektedir. Eğer bu yöntemlerle kolesterol seviyelerinde kayda değer bir gerileme sağlanamazsa, ilaç tedavisine başlanması gerekmektedir. Tüm kılavuzlar bu yaklaşımı desteklemektedir.
Diyet açısından en uygun beslenme tipi olarak Akdeniz tipi beslenme veya DASH beslenme modeli öne çıkmaktadır. DASH beslenme modeli, tuzun azaltılması ve potasyum, kalsiyum ile magnezyum açısından zengin gıdaların tüketimini önermektedir. Akdeniz tipi diyette ise sebze ve protein ağırlıklı beslenmenin kalp ve damar sağlığını koruyucu, kolesterolü düşürücü etkileri gözlemlenmiştir. Ayrıca, ilaç tedavileri ve diyetle beraber omega-3 ve omega-6 takviyeleri de önemli bir yere sahiptir.
