Sonbahar ve kış aylarında birçok kişi, artan halsizlik, yorgunluk ve enerji düşüklüğü gibi şikayetlerle karşılaşmaktadır. Bu durum genellikle mevsim geçişlerine atfedilmekte, ancak bu belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda altta yatan sağlık sorunlarının göz ardı edilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Özellikle demir eksikliği, B12 ve folat yetersizliği gibi sağlık sorunları, bu tür belirtilere neden olabilmektedir.
Kan Tahlilinde Hangi Değerler Kontrol Edilmeli?
Hematoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Songül Şerefhanoğlu, kan sayımında dikkat edilmesi gereken değerleri açıklamaktadır. Anemi, kandaki hemoglobin düzeyinin yaş ve cinsiyete göre belirlenen normal değerlerin altında olması olarak tanımlanmaktadır. Kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin, akciğerlerden alınan oksijenin dokulara taşınmasını sağlamaktadır. Hemoglobin düzeyinin düşmesiyle dokulara ulaşan oksijen miktarı azalmakta ve bu durum halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi, baş ağrısı gibi belirtilere yol açabilmektedir.
Ancak yalnızca belirtiler önemli değildir. Anemi teşhisi için kan sayımı ve gerekli laboratuvar incelemelerinin yapılması gerekmektedir. Prof. Dr. Şerefhanoğlu, toplumda kansızlık denildiğinde ilk akla gelen nedenin demir eksikliği olduğunu, ancak her aneminin nedeninin aynı olmadığını belirtmektedir. Demir, hemoglobin üretimi için gerekli temel minerallerden biridir ve yoğun adet kanaması yaşayan kadınlar, gebeler gibi gruplar demir eksikliği açısından risk taşımaktadır.
Ferritin Değeri Neden Önemlidir?
Kan tahlillerinde hemoglobin kadar dikkat edilmesi gereken değerlerden biri de ferritindir. Ferritin, vücudun demir depoları hakkında bilgi vermekte ve hemoglobin düşmeden önce azalabilmektedir. Dolayısıyla kişinin hemoglobin değeri normal olsa bile demir depoları azalmış olabilir. Bu durum, halsizlik, yorgunluk, egzersiz kapasitesinde azalma gibi belirtilere yol açabilmektedir. Ancak ferritin değerinin enfeksiyon ve inflamasyon gibi durumlarda da yükselebileceği unutulmamalıdır.
Prof. Dr. Şerefhanoğlu, B12 vitamini ve folatın kırmızı kan hücrelerinin üretiminde önemli rol oynadığını vurgulamaktadır. B12 eksikliği, kansızlığın yanı sıra sinir sistemini de etkileyebilir. Halsizlik, unutkanlık, dikkat dağınıklığı gibi belirtiler B12 eksikliğinde görülebilmektedir. Folat eksikliği de benzer şekilde anemiye neden olabilmektedir. Bu eksikliklerin ortaya çıkmasında yetersiz ve dengesiz beslenme ile emilim sorunları etkili olmaktadır.
Nedensiz Morarmalara Dikkat Edilmeli
Halsizlik, solukluk, çabuk yorulma gibi belirtiler hem anemide hem de bazı kemik iliği hastalıklarında görülebilmektedir. Ancak löseminin yalnızca kansızlıkla ortaya çıkan bir hastalık olmadığı, kemik iliğinde kan hücrelerinin üretimini etkileyerek farklı sorunlara yol açabileceği belirtilmektedir. Nedensiz morarmalar, cilt altında küçük kanama noktaları gibi belirtiler dikkat edilmesi gereken durumlar arasındadır.
Prof. Dr. Şerefhanoğlu, halsizlik yaşayan kişilerin zaman zaman doğrudan demir veya vitamin takviyelerine yöneldiğini, ancak her yorgunluğun demir eksikliğinden kaynaklanmadığını ifade etmektedir. Gereksiz demir kullanımı vücutta demir birikmesine neden olabilmekte ve bu nedenle B12 ve folat takviyelerinin de gerekli değerlendirmeler yapılmadan kullanılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Uzun süren şikayetlerin araştırılması önem taşımaktadır.
