Doğadan mantar toplama geleneği, halk arasında kulaktan dolma bilgilerle sürdürülse de uzmanlar bu durumun ciddi bir ölüm riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, yabani mantarların zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan geleneksel yöntemlerin hiçbir bilimsel geçerliliği olmadığını vurguluyor.
Birçok kişi tarafından salyangoz veya böceklerin tükettiği mantarların insanlar için de zararsız olduğu gibi hatalı bir inanış bulunuyor. Oysa bu canlıların metabolizmaları ile insan fizyolojisi birbirinden tamamen farklı işliyor. Prof. Dr. Bozkır, 'Salyangozların rahatlıkla yediği Amanita phalloides gibi türler, insanlar için son derece ölümcül toksinler içerir' diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor.
Geleneksel Testler Neden Yanıltıcıdır?
Toplumda yaygın olan gümüş kaşıkla pişirme veya soğanla test etme gibi yöntemlerin aslında mantarın zehirli olduğunu kanıtlamadığını belirten Bozkır, bu durumun tamamen kimyasal bir enzim tepkimesinden ibaret olduğunu belirtiyor. Tadı güzel veya kokusu hoş gelen bir mantarın da oldukça tehlikeli toksinler barındırabileceğini hatırlatan uzman, tat ve koku duyularının mantar zehirlenmelerini tespit etmede kesinlikle yetersiz kaldığını vurguluyor.
Ormanlardaki Gizli Tehlikeler: Hangi Türler Öldürüyor?
Prof. Dr. Hamza Bozkır, özellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişen ve zehirlenmeye bağlı ölümlerin en büyük sorumlusu olarak gösterilen Amanita phalloides (evcikkıran) mantarına karşı vatandaşları özellikle uyarıyor. Zeytin yeşili ve sarı renk tonlarıyla yenilebilir mantarlarla karıştırılabilen bu türün yanı sıra, kırmızı şapkasıyla bilinen Amanita muscaria ve ağaç köklerinde yetişen Omphalotus olearius gibi türler de ciddi sağlık komplikasyonlarına davetiye çıkarıyor.
Uzman Görüşü: Bilinçsiz Tüketimden Kaçının
Mantarların tür tespiti; mikroskobik inceleme, lamel yapısı ve spor rengi gibi teknik detaylar gerektiren profesyonel bir süreçtir. Prof. Dr. Bozkır, 'Nesilden nesile aktarılan dede usulü yöntemlere güvenmek, maalesef karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi geri dönüşü olmayan sonuçlara veya ölüme yol açabiliyor' açıklamasını yapıyor. Zehirlenme durumunda türün bilinmemesinin tedavi sürecini zorlaştırdığını belirten uzman, hiçbir lezzetin insan hayatından daha kıymetli olmadığını hatırlatarak kültür mantarı tüketiminin teşvik edilmesi gerektiğini ifade ediyor.
(Kaynak ve Görsel: Hürriyet)
