Hindistan ve dünyanın farklı bölgelerinde ibadet edenler, dini rehberlik ve spiritüel destek için yapay zekaya başvuruyor. Makineler artık yalnızca iş ve eğitim hayatını değil, dini deneyimleri de şekillendirmeye başladı. Rajasthan’da yaşayan 25 yaşındaki öğrenci Vijay Meel, modern yaşamın zorluklarıyla başa çıkmak için Tanrı’ya yöneliyor. Daha önce manevi liderlerden destek alan Meel, son dönemde GitaGPT isimli yapay zekâ sohbet botuna danıştı.
GitaGPT, Hindu kutsal kitabı Bhagavad Gita temel alınarak geliştirildi ve kullanıcıların, sanki Tanrı ile doğrudan konuşuyormuş gibi mesajlaşmalarına imkan tanıyor. Meel, “Bankacılık sınavlarını geçemediğimde moralim bozulmuştu. GitaGPT, bana eylemlerime odaklanmamı ve sonucu düşünmememi önerdi. Bu rehberlik, yeniden hazırlanmamı sağladı” diyor.
Hinduizm ve Yapay Zeka: Geleneksel Ritüeller Dijitalleşiyor
Yapay zekâ, yalnızca çalışma ve öğrenme alışkanlıklarını değil, ibadet deneyimlerini de dönüştürüyor. Dünyanın dört bir yanındaki inananlar, farklı dinlere ait AI chatbot’ları deneyimliyor. Hinduizm, tanrı ve tanrıçaların fiziksel temsillerini uzun süredir kabul ettiği için bu süreç özellikle dikkat çekiyor.
Antropolog Holly Walters, “İnsanlar topluluklardan ve tapınaklardan uzak hissediyor. AI ile Tanrı hakkında konuşmak, yalnızca spiritüel değil, aynı zamanda aidiyet duygusu sağlıyor” diyor.
Hindu geleneklerinde kutsal objeler ve ritüellerin fiziksel temsilleri büyük önem taşıyor. Murti adı verilen tapınak heykelleri, ilahi enerjiyi barındırdığına inanılıyor. Bu objeler, puja ve darshan gibi ritüellerin merkezinde yer alıyor. Walters’a göre, AI bu geleneklerin dijital bir uzantısı haline geliyor.
Dijital Chatbot’lar ve Spiritüel Deneyimler
Rajasthanlı girişimci Vikas Sahu, GitaGPT’yi yan proje olarak geliştirdi ve kısa sürede 100 bin kullanıcıya ulaştı. Şimdi, diğer Hindu kutsal metinlerine dayalı chatbot’lar da geliştiriliyor. New Delhi’den Tanmay Shresth, Bhagavad Gita tabanlı başka bir AI ile düzenli olarak sohbet ediyor ve AI’nin değişken dünyada sürekli, yargılayıcı olmayan bir rehber sunduğunu belirtiyor.
Krishna ve Shiva ile sınırlı kalmayan süreçte, Bhagavan Sri Ramana Maharshi ve diğer spiritüel figürlerin de yapay zekâ versiyonları oluşturuldu. Önde gelen ruhani kuruluşlar, AI’yi meditasyon ve ibadet uygulamalarına entegre etmeye başladı. Örneğin, Isha Vakfı tarafından geliştirilen “Miracle of Mind” uygulaması, 15 saat içinde 1 milyon indirme sayısına ulaştı.
Kumbh Mela’da Sanal Ritüeller ve AI
2025 Maha Kumbh Mela, AI’yi hem ibadet hem de lojistik destek için kullandı. Kumbh Sah'AI'yak isimli çok dilli chatbot, ziyaretçilere seyahat ve konaklama konusunda rehberlik sağladı. Sanal ve artırılmış gerçeklik deneyimleriyle katılımcılar, evlerinden ibadet ritüellerine katılabildi. Dijital darshan ve sanal snan hizmetleri, Kumbh Mela’yı çevrimiçi bir deneyim haline getirdi.
AI ile Dini Araştırmalar ve Riskler
Yapay zekâ, akademik araştırmalarda da kullanılıyor. 2022’de yapılan bir çalışmada, Bhagavad Gita ve Upanişadlar arasındaki metin benzerlikleri AI ile analiz edilerek, geleneksel yöntemlerle doğrulanan yüzde 73’lük bir örtüşme bulundu.
Ancak uzmanlar, AI’nin kutsal metinleri yorumlarken sınırlılıklarını ve önyargılarını göz önünde bulundurmak gerektiğini vurguluyor. Holly Walters, “AI, ilahi ses olarak algılandığında söyledikleri beklenenden çok daha fazla ağırlık kazanıyor” diyor.
Oxford Üniversitesi’nden teolojik etik araştırmacısı Lyndon Drake, AI chatbot’ların dini liderlerin rolünü değiştirebileceğini belirtiyor. “Dijital araçlar tarafsız görünse de kullanıcıya yanlı bilgi izlenimi verebilir. Bu durum, kutsal metinlerin yorumlanmasında dikkat edilmesi gereken bir risk” diyor.
Dijital Araçlar ve Manevi Deneyim
Bazı kullanıcılar, yapay zekânın ibadet ve dini rehberlik alanında sağladığı faydalardan memnun. Meel, “Tapınağa gitmek sık olsa bile bir rahiple derin bir konuşma yapmak nadirdir. Bu tür botlar, elinizin altında kutsal metinlere dayalı rehberlik sunuyor” diyor.
Hindistan, AI ve ibadet pratiğinin birleştiği bu yeni deneyimde öncü rol oynuyor. Yapay zekâ, dini deneyimlerin sınırlarını yeniden çizerek, inananlara farklı bir manevi bağ kurma yöntemi sunuyor.
Kaynak: BBC
