Teknoloji devi Google'ın arama motoruna entegre ettiği yapay zekâ tabanlı özet özellikleri, haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerinde ve buna bağlı olarak reklam gelirlerinde ciddi düşüşler yaşanabileceği endişesiyle Rekabet Kurumu tarafından mercek altına alındı. Kurum, yayıncıların haklarını korumak, olası telif ve gelir kayıplarının önüne geçmek amacıyla Google hakkında adil paylaşım tedbir kararı aldı.
Alınan bu önemli kararın dijital yayıncılık sektörü ile teknoloji devleri arasındaki rekabet dengesinde yeni bir dönemi başlatması beklenirken, uzmanlar yapay zekâ özetlerinin habercilik sektörünün temellerini sarstığı konusunda uyarılarda bulunuyor.
Emek Hırsızlığı ve Tekelleşme Tehlikesi
İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beyler Yetkiner, Google'ın mevcut tutumunun başka mecraların ürettiği içerikleri hiçbir emek harcamadan sahiplenmek anlamına geldiğini vurguladı. Yetkiner, geleneksel yapıda kullanıcıların siteye tıklayarak içerik üreticisine reklam geliri kazandırdığını, ancak AI Overviews özelliğiyle birlikte kaynak linklerin öne çıkarılmadığını ifade etti.
Bu durumun içerik üreticilerini ekonomik açıdan çıkmaza soktuğunu belirten Yetkiner, 'Karşılıksız içerik kullanımı engellenmezse, ilerleyen süreçte habercilik alanında tehlikeli bir tekel oluşabilir' şeklinde konuştu.
Yerel Basın ve Haber Emekçileri Büyük Risk Altında
Tıklama bazlı dijital reklam gelirlerinin sektörün can damarı olduğunu dile getiren Doç. Dr. Yetkiner, Google'ın bu adımının özellikle kısıtlı imkânlarla yayın yapan yerel basını hayati derecede riske attığını belirtti. Rekabet Kurumu'nun aldığı pozisyonun bu açıdan son derece kritik olduğunu ifade eden Yetkiner, kararın ayakta kalma mücadelesi veren yerel haber sitelerini ekonomik anlamda bir nebze rahatlatacağını kaydetti.
Çözüm Kısıtlama Değil Lisans Anlaşması
Dünyada da benzer tartışmaların yaşandığına değinen Yetkiner, sorunun çözümünün sansür veya erişim engeli olmadığını, yayıncılarla adil bir lisanslama modeli üzerinde masaya oturulması gerektiğini dile getirdi. CNN, Reuters ve The Economist gibi küresel devlerin de aynı sorundan muzdarip olduğunu hatırlatan uzman isim, Rekabet Kurumu'nun attığı adımın süratle fonksiyonel bir mekanizmaya dönüştürülmesinin elzem olduğunu vurguladı.
Bilgi Kirliliği ve Gazetecilik Emeği
Yapay zekâ özetlerinin kullanıcı deneyimi ve bilgi kalitesi üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Doç. Dr. Yetkiner, arama motorlarının doğrudan sunum yapmasının kısa vadede zaman kazandırdığını ancak uzun vadede bilginin doğrulanma imkânını ortadan kaldırdığını söyledi. İletişim ekosistemindeki tez-antitez sürecinin sekteye uğradığını belirten Yetkiner, kullanıcıların kaynağı gizlenmiş tek taraflı bilgilere mahkûm kalma riski taşıdığını aktardı.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İstanbul Ticaret Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berk Çaycı ise yapay zekânın veri olmadan içerik üretemeyeceğinin altını çizdi. Çaycı, 'Günümüzde şartlarında yapay zekâ herhangi bir olay yerine gazeteci gönderemez, tek başına bir mahkemeyi takip edemez. Güncel bilgilere ulaşmak için hâlâ gazeteci emeğine ihtiyaç var' diyerek haber üretmek ile haberi özetlemek arasındaki farkın anlaşılması gerektiğini belirtti.
(Kaynak ve Görsel: Hürriyet)
