ABD Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (HHS), Başkan Donald Trump’ın uzun süredir gündemde tuttuğu kritik adımın tamamlandığını duyurdu. Trump, ikinci başkanlık döneminin ilk gününde imzaladığı kararnameyle, ABD'nin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile olan tüm bağlarını resmen kopardı. ABD yasalarına göre bir yıllık resmi bildirim süresini tamamlayan Washington, böylece küresel sağlık otoritesinden ayrılan ilk büyük güç oldu.
260 milyon dolarlık borç krizi: Ödeme yapılacak mı?
Ayrılık kararıyla birlikte mali yükümlülükler de gündeme geldi. Mevcut verilere göre ABD'nin DSÖ'ye yaklaşık 260 milyon dolar tutarında ödenmemiş borcu bulunuyor. HHS, örgüte yönelik tüm hükümet fonlarının kesildiğini ve personel ile yüklenicilerin geri çağrıldığını açıklarken; hukuk uzmanları, Trump yönetiminin bu borcu ödemesinin pek olası görünmediğini ifade ediyor. DSÖ'nün ise bu meblağı tahsil etmek için elinde sınırlı yasal araç bulunması, kurumun gelecekteki bütçesi için büyük bir risk oluşturuyor.
‘Söz verdik, tuttuk’: Ayrılığın temel gerekçeleri neler?
Üst düzey yönetim yetkilileri, "Verdiğimiz değeri ve parayı geri alamıyorduk. Sözümüzü tuttuk" diyerek kararı savundu. Washington'ın ayrılık gerekçeleri şu üç ana başlıkta toplanıyor:
- Çin Etkisi ve Pandemi Yönetimi: DSÖ'nün pandeminin başında Çin'in verileri gizlemesine göz yumduğu ve acil durum ilan etmekte geç kaldığı iddiası.
- Reform Eksikliği: Örgütün şeffaflık ve hesap verebilirlik konularında beklenen yapısal reformları gerçekleştirmemesi.
- Egemenlik Vurgusu: ABD'li yetkililerin, ulusal sağlık politikalarının "yabancı bürokratlar" tarafından kısıtlanmasını istememesi.
Yeni dönem: CDC öncülüğünde ikili anlaşmalar
DSÖ'den ayrılmasına rağmen ABD'nin küresel sağlık alanındaki iddiasını sürdüreceği öne sürülüyor. Yeni stratejiye göre Washington; çok taraflı örgütler yerine doğrudan ülkelerle yapılan ikili anlaşmalar, sivil toplum kuruluşları ve dini gruplar üzerinden iş birliği yapacak. Bu yeni dönemin operasyonel liderliğini ise ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) üstlenecek.
Uzmanlar endişeli: ‘Felaketle sonuçlanabilir’
Karar, tıp dünyasında büyük tartışmalara yol açtı. Birçok sağlık uzmanı bu adımı "felaket" olarak nitelendirirken, ABD'nin küresel veri paylaşım ağından çıkmasının ülkeyi yeni biyolojik tehditlere ve salgınlara karşı korumasız bırakabileceği uyarısında bulunuyor. Küresel iş birliğinin zayıflamasının, gelecekteki olası pandemilerle mücadeleyi zorlaştıracağı öngörülüyor.
Kaynak: CNN International
