ABD ile İran arasında haftalardır devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik kritik bir anlaşmanın eşiğine gelindiği ancak sürecin son anda sekteye uğradığı öne sürüldü. CNN’in aktardığı bilgilere göre, Donald Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalar ve “erken zafer” mesajları Tahran’da tepki yarattı ve masaya dönüş hazırlığı bozuldu.
Trump'ın zafer paylaşımları İran'ı masadan kaldırdı
ABD ve İran temsilcileri, Pakistan aracılığıyla yürütülen temaslarda ateşkesi kalıcı hale getirecek bir uzlaşıya oldukça yaklaşmıştı. Görüşmelerde İran’ın nükleer programı, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol gibi kritik başlıklar masadaydı. Tarafların bazı konularda ortak bir zemine yaklaştığı, Trump yönetiminin de savaşın sona ermesini sağlayacak çerçeve bir anlaşma için baskı yaptığı ifade edildi.
CNN’e konuşan kaynaklara göre, diplomatik ilerleme Trump’ın kamuoyuna yönelik açıklamalarından sonra bozuldu. Trump’ın İran’ın ABD’nin birçok şartını kabul ettiği, zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeye hazır olduğu ve savaşın kısa sürede biteceği yönündeki sözleri süreci hızlandırmak yerine krize dönüştürdü.
Ayrıca Trump’ın hafta sonu yeni görüşmeler yapılacağını ve birkaç gün içinde anlaşmanın imzalanabileceğini dile getirdiği, ancak bu başlıkların önemli kısmının henüz masada netleşmediği belirtildi.
İran'ın endişesi 'zayıf görünmek'
Trump’ın açıklamalarının ardından İranlı yetkililer, kamuoyuna yansıyan iddiaları reddetti. Tahran yönetimi, yeni müzakere turuna hazırlandığı yönündeki bilgilerin de doğru olmadığını açıkladı. CNN’e konuşan Amerikan kaynakları ise İran’ın özellikle “zayıf taraf gibi görünme” endişesi taşıdığını aktardı. Trump’ın henüz kesinleşmemiş maddeleri anlaşma sağlanmış gibi duyurmasının Tahran’da rahatsızlık yarattığı ifade edildi.
Bir kaynak durumu, “İranlılar sosyal medya üzerinden kendileri adına pazarlık yapılmasını kabul etmedi” sözleriyle değerlendirdi.
CNN analizine göre İran’ın geri adım atmasının birkaç temel nedeni bulunuyor. Bunlar;
- İç politikada taviz veren taraf olarak görünme isteksizliği
- ABD’ye yönelik derin güvensizlik
- Müzakere heyeti ile Devrim Muhafızları arasındaki görüş farklılıkları
- Trump’ın yeni ve daha sert talepler getirme ihtimali
Bu nedenle Tahran’ın, yeniden görüşmelere başlamadan önce Washington’dan daha net ve kontrollü bir yaklaşım beklediği belirtiliyor.
ABD ve İran arasındaki ateşkes sekteye uğruyor
Habere göre ateşkes sürecinin kırılganlığı sahada da kendini gösterdi. Pazar günü bir ABD destroyerinin Umman Körfezi’nde İran’a ait bir yük gemisine müdahale ettiği bildirildi. Bu olayın, ateşkes sürecine zarar verdiği ve İran tarafında yeni bir öfke dalgası yarattığı ifade edildi.
Ateşkes süresinin sona yaklaşmasıyla birlikte Donald Trump’ın önünde iki seçenek olduğu değerlendiriliyor:
- Tamamlanmamış olsa bile bir anlaşmayı kabul etmek ya da
- Süreci yeniden tırmandırmak
CNN’e göre Beyaz Saray, kamuoyu baskısı ve artan enerji fiyatları nedeniyle hızlı bir sonuç almak istiyor. Ancak Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamaların diplomatik süreci kolaylaştırmak yerine daha da zorlaştırdığı yorumları yapılıyor.
Tüm gerilime rağmen tarafların kapıyı tamamen kapatmadığı belirtiliyor. CNN, yeni temasların Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlamasının beklendiğini aktardı. Ancak sürecin oldukça değişken olduğu ve gelişmelere açık şekilde ilerlediği vurgulanıyor.
