Washington ile Tahran arasında son günlerde artan gerilim nedeniyle İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stoku yeniden gündeme geldi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri, bugün yaptığı açıklamada, zenginleştirilmiş uranyumun herhangi bir ülkeye transferinin söz konusu olmadığını ve bunun görüşmelerin gündeminde yer almadığını söyledi.
2025'ten beri 10 ton uranyum kayıp
ABD ve Avrupa ülkeleri ile Tahran arasında sık sık gerilime neden olan İran'ın uranyum zenginleştirme çalışmaları, taraflar arasında zaman zaman yürütülen müzakerelerdeki kilit konu olarak öne çıkıyor.
İran, 2006'dan bu yana sürdürdüğü uranyum zenginleştirme çalışmalarının "sivil alanda kullanılacağını" söylüyor. İsrail'in başını çektiği bazı ülkeler ise İran'ın bu çalışmalarla "nükleer silah üretmeyi" amaçladığı iddiasında bulunuyor.
İsrail'in başlattığı ABD'nin de bazı nükleer tesisleri bombalayarak destek verdiği Haziran 2025'teki 12 günlük savaşın ardından İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin belirsizlik ise sürüyor.
Tahran'ın nükleeri gerilimi artırıyor
Tahran'ın nükleer çalışmaları Batılı ülkeler ile İran arasında zaman zaman gerilimin yükselmesine neden oluyor.
Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde, İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya (5+1) arasında 2015'te Tahran'ın nükleer faaliyetlerinin düzenlendiği ve denetim altına alındığı Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan nükleer anlaşma imzalanmıştı.
Bu anlaşma, Tahran'a yüzde 3,67 uranyum zenginleştirme faaliyetini sürdürme ve en çok 300 kilogram uranyumu elinde tutabilme izni veriyordu.
Anlaşma, İran'a 300 kilogramın üzerindeki uranyumu uluslararası piyasada satarak karşılığında doğal uranyum alabilme imkanı tanıyordu. İran anlaşmadan önce en fazla yüzde 20 saflıkta uranyum zenginleştiriyordu.
ABD, Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde, 8 Mayıs 2018'de anlaşmadan tek taraflı çekilerek İran'a yeniden yaptırım uygulamaya başladı. İran yönetimi, Trump'ın bu adımından bir yıl sonra 2015'teki anlaşmada yer alan bazı taahhütlerini kademeli olarak durdurmaya başladığını duyurdu.
ABD'nin anlaşmadan çekilmesi, yaptırımların giderek artması gibi gelişmeler ve artan gerilim nedeniyle İran uranyum zenginleştirme çalışmalarına hız verdi.
2015'teki anlaşmada 3,67 oranında uranyum zenginleştirme faaliyetini sürdürme ve en çok 300 kilogram bulundurmayı kabul eden İran, stoklarını hızla artırdı.
Tahran yönetimi, buna ek olarak Nisan 2021'de ise ilk kez yüzde 60 saflıkta uranyum zenginleştirdiğini duyurdu.
Kaynak: AA
