Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 2231 sayılı kararı uyarınca devreye sokulan “snapback” mekanizmasıyla İran’a yönelik yaptırımlar 28 Eylül’de yeniden yürürlüğe girdi. 2015’te kaldırılan ambargoların uluslararası düzeyde tekrar uygulanması, hem diplomatik gerilimi artırdı hem de ekonomide ciddi dalgalanmalara yol açtı.
YAPTIRIMLARLA GELEN KUR KRİZİ
Yaptırımların devreye girmesiyle birlikte döviz ve altın piyasaları hızla yükselişe geçti. Ağustos sonunda 90 bin tümen seviyesinde olan dolar kuru, eylül sonunda 111 bin tümene çıkarak yaklaşık bir ayda yüzde 20 değer kaybı yarattı.
İngiltere, Fransa ve Almanya’nın 28 Ağustos’ta “snapback” mekanizmasını işletme kararı, Tahran yönetiminde öfke yarattı. İran hükümeti, ilk tepki olarak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile 9 Eylül’de imzalanan Kahire anlaşmasını feshettiğini duyurdu. Ayrıca, Meclis’te Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’ndan (NPT) çekilme hazırlıklarının sürdüğü belirtildi.
TAHRAN SOKAKLARINDAN SESLER
AA muhabirinin Tahran’daki Cumhuri Caddesi ve Dövizciler Çarşısı’nda yaptığı röportajlar, halkın kaygılarını gözler önüne serdi.
- Esnaf Mecid Bahtiyari, sorunun kötü yönetimden kaynaklandığını savundu. “Halk barınma, refah ve taşıt konularında ciddi sıkıntılar yaşıyor. Bundan sonra olacaklar daha da endişe verici” dedi. Bahtiyari, ülkenin daha ılımlı dış politika izlemesi gerektiğini belirterek Rusya ve Türkiye’yi örnek gösterdi.
- Döviz bürosu işletmecisi Müçteba İzzetmend, yaptırımların İran için yeni bir durum olmadığını hatırlattı: “Ülke 46 yıldır yaptırım altında. Halk üzerindeki ekonomik baskı çok yüksek. Hükümetten beklentimiz müzakereleri hızlıca sonuçlandırması. Yaptırımların asıl zararını Avrupa ülkeleri de görecek.”
- Emekli öğretmen Mehdi Zakiri, yaptırımların savaşa dönüşmemesi gerektiğini vurguladı: “Savaşın yükünü orta sınıf ve yoksullar çeker. Yaşam maliyetleri her gün artıyor, açıklanan zamların nedeni belirsiz. İşsizlik çok yaygın. Bu koşullarda halkın sorularını bağımsız ekonomistler yanıtlamalı ve nükleer programın hedefleri yeniden sorgulanmalı.”
