Her yıl 21 Eylül’de kutlanan Dünya Barış Günü, insanlığa savaşların bıraktığı ağır mirası hatırlatıyor. Birinci Dünya Savaşı’ndan İkinci Dünya Savaşı’na, Kore’den Vietnam’a, Irak’tan Suriye’ye kadar uzanan yüzyıllık tabloda milyonlarca insan hayatını kaybetti, milyonlarcası mülteci oldu. Bugünse savaşların açtığı yaralar yalnızca tarih kitaplarında değil; Gazze’de yaşanan büyük insani felakette canlı bir şekilde karşımıza çıkıyor.
Dünya savaşlarının bilançosu
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918), modern tarihin en kanlı savaşlarından biri oldu. Resmi kayıtlara göre yaklaşık 10 milyon asker öldü, 6 ila 13 milyon arasında sivil hayatını kaybetti. Savaşın tetiklediği kıtlık ve salgın hastalıklar, ölü sayısını daha da artırdı.
İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) ise insanlık tarihinin en yıkıcı dönemi olarak kayda geçti. Birleşmiş Milletler ve tarihçiler, toplam can kaybını 70 ila 85 milyon arasında gösteriyor. Yalnızca Sovyetler Birliği’nde 24 milyon, Çin’de ise 15 milyondan fazla insan yaşamını yitirdi. 1945’te Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları, on binlerce insanı saniyeler içinde yok etti.
Soğuk Savaş yıllarında ise Kore Savaşı (1950-1953) yaklaşık 3 milyon kişinin ölümüne, Vietnam Savaşı (1955-1975) ise 1,3 ila 4 milyon arasında sivil ve askerin hayatını kaybetmesine yol açtı. Daha yakın dönemde, Irak’ın 2003 işgali sonrası 15 yıl içinde en az 200 bin sivilin öldüğü raporlandı. Suriye iç savaşında ise 2011’den bu yana yarım milyondan fazla insan hayatını kaybetti.
Savaşın faturası: Yalnızca ölümler değil
Savaşların sonucu yalnızca ölü sayılarıyla sınırlı değil. Milyonlarca insan mülteci durumuna düştü. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verilerine göre, 2024 sonu itibarıyla dünya genelinde zorla yerinden edilmiş kişi sayısı 120 milyona ulaştı. Çocuklar eğitim hakkından mahrum kalırken, kadınlar ve yaşlılar savaşların en ağır mağdurları oldu. Altyapıların çökmesi, hastalık ve yoksulluğun derinleşmesi savaşın kalıcı izleri arasında yer aldı.
Gazze’de tablo ağırlaşıyor
Bugün barış çağrılarının en fazla yükseldiği yerlerden biri Gazze. 7 Ekim 2023’te başlayan çatışmalardan bu yana Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre yaklaşık 65 bin Filistinli öldü, 165 bin kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler raporları, ölülerin büyük bölümünün kadın ve çocuklardan oluştuğunu bildiriyor.
Gazze’de hastaneler bombalandı, okullar ve ibadethaneler yıkıldı, elektrik ve su altyapısı felç oldu. Birleşmiş Milletler’e göre, bölgede yaşayan 2,3 milyon insanın neredeyse tamamı açlık, ilaç yetersizliği ve temiz suya erişim sorunuyla karşı karşıya. Uzmanlar, bu durumun “21. yüzyılın en ağır insani krizlerinden biri” olduğunu vurguluyor.
Barış için son çağrı
Dünya Barış Günü, insanlığa şu gerçeği bir kez daha hatırlatıyor: Savaşların kazananı yok, barışın kaybedeni yok. Tarihin ağır faturaları, Gazze’de yaşananlarla birleştiğinde barışın ertelenemeyecek bir zorunluluk olduğu ortaya çıkıyor.
