Küresel bitkisel yağ piyasasında palm yağı ile soya yağı arasındaki fiyat farkı son dönemde belirgin bir şekilde açılmıştır. Palm yağı, soya yağına kıyasla son 2,5 yılın en yüksek iskontosuyla işlem görmektedir. Bu gelişme, özellikle fiyat hassasiyeti yüksek olan Hindistan gibi büyük tüketici pazarlarında talebi artırabilecek bir unsur olarak değerlendirilmektedir.
Soya Yağı ile Palm Yağı Arasındaki Fiyat Farkı Ne Kadar Yükseldi?
Verilere göre soya yağı ile palm yağı arasındaki fiyat farkı ton başına yaklaşık 390 dolara kadar yükselmiştir. Bu seviye, Ekim 2023'ten bu yana kaydedilen en yüksek fark olarak öne çıkmaktadır. Geçen yıl ortalama 99 dolar seviyesinde bulunan makasın bu kadar genişlemesi, piyasadaki ayrışmanın belirginleştiğini göstermektedir.
Fiyat Farkının Oluşmasında Hangi Etkenler Rol Oynuyor?
Fiyat farkının oluşmasında iki temel etken dikkat çekmektedir. Soya yağı fiyatları yıl başından bu yana yükseliş trendindedir. ABD'de biyoyakıt kotasının artırılabileceği beklentisi ve Hindistan ile yapılan ticaret anlaşmasının talebi güçlendireceği öngörüsü fiyatları yukarı taşımaktadır. Ayrıca İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatları da biyoyakıt talebini artırarak soya yağını desteklemektedir.
Palm Yağı Pazarındaki Durum Nedir?
Buna karşılık palm yağı tarafında daha zayıf bir tablo görülmektedir. Endonezya ve Malezya'dan güçlü arz beklentileri ile bazı ana pazarlara ihracattaki gerileme fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaktadır. Özellikle Malezya'nın 1-20 Nisan döneminde palm yağı ihracatı bir önceki aya göre %26 oranında düşerken, Hindistan, Çin ve Orta Doğu'ya yapılan sevkiyatların azalması bu gerilemede etkili olmuştur.
Yüksek Fiyat Farkı Talebi Nasıl Etkileyecek?
Öte yandan oluşan yüksek fiyat farkının talep tarafında yeni bir hareket yaratabileceği belirtilmektedir. Mumbai merkezli Murji Meghan Services emtia tüccarı Mitesh Saiya, Hindistan'da stokların azaldığını ve alıcıların mayıs ayı için henüz yeterli alım yapmadığını ifade ederek, palm yağının daha cazip hale gelebileceğini vurgulamaktadır. Piyasalarda fiyat hareketleri de bu tabloyu desteklemektedir.
Piyasalardaki Fiyat Hareketleri Ne Göstermektedir?
Malezya Borsası'nda temmuz vadeli palm yağı kontratı %0,4 artışla ton başına 4.518 ringgit seviyesine yükselirken, yılbaşından bu yana artış %12'ye ulaşmıştır. Chicago'da soya yağı ise pound başına 69,64 cent seviyesine çıkarak %0,5 yükseliş kaydetmiştir. Çin Dalian Emtia Borsası'nda da benzer bir tablo görülmektedir. Eylül vadeli rafine palm yağı %1,1 artarak 9.592 yuan olurken, aynı vadeli soya yağı %0,6 yükselişle 8.522 yuan seviyesine çıkmıştır.
Öte yandan palm yağının gaz yağına göre primi de düşük seviyelerde seyretmektedir. Ton başına yaklaşık 66 dolar olan bu fark, geçen yıl ortalama 267 dolar seviyesindeydi. Bu durum, palm yağının enerji piyasasıyla bağlantılı fiyatlamalarda daha zayıf bir konumda olduğunu ortaya koymaktadır. Genel görünümde soya yağı güçlü talep beklentileri ve enerji fiyatlarının desteğiyle yükselişini sürdürürken, palm yağı arz fazlası ve zayıf ihracat nedeniyle geride kalmaktadır.
Ancak açılan fiyat makası, özellikle büyük tüketici ülkelerde palm yağı talebini yeniden artırabilecek önemli bir fırsat olarak görülmektedir.
