Türkiye'nin 81 ili, yalnızca doğal güzellikleri ve kültürel miraslarıyla değil, yüzyıllar boyunca taşıdıkları isimlerle de dikkat çekiyor. Antik çağlardan Osmanlı dönemine, farklı uygarlıkların hâkimiyetinden Cumhuriyet dönemine kadar pek çok şehir farklı adlarla anıldı. Bugün günlük hayatımızda kullandığımız bazı şehir isimlerinin geçmişteki karşılıklarını duyanlar şaşırabiliyor. Peki İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve diğer şehirler tarih boyunca hangi isimlerle anıldı?
Adana ve Adıyaman'ın Eski İsimleri Nelerdi?
Adana, bir efsaneye göre Uranüs'ün oğulları Adanus ile Sarus'un Tarsuslular ile savaşarak şu anki Adana'nın içinde olduğu bölgeyi almasıyla bu ismi almıştır. Uranüs, oğullarını ödüllendirmek için Adanus'un ismini bölgeye, Sarus'un ismini de şu an Seyhan olarak bilinen nehre vermiştir. Adıyaman ise, tarihsel olarak 3-Afyonkarahisar olarak bilinen bölgede, Hisar kelimesinin kuşatma anlamına geldiği ve karahisarın da zorluklarla elde edilen yer anlamında kullanıldığı bilinmektedir. Osmanlı döneminde de bu bölge karahisar olarak biliniyormuş.
Ağrı ve Amasya'nın Tarihsel İsimleri
Ağrı, geçmişte 'Karakilise' ve 'Karaköse' isimleri ile biliniyordu. Bu isimlerin zamanla Ağrı ismine dönüşmesi, bölgedeki Ağrı Dağı'nın etkisiyle olmuştur. Amasya'nın ismi ise, Frig Kralı Midas ile ilişkilendirilir. Rivayete göre Midas, bu bölgede bir deniz çapası bulmuş ve bu isim zamanla Anker'den Ankara'ya evrilmiştir.
Diğer İllerin Tarihsel İsimleri Hakkında Bilgiler
Balıkesir, Bizans imparatoru Hadrianus'un bölgeye av partileri için gelmesiyle Hisar Şehri anlamına gelen Balıkesir adını almıştır. Bilecik isminin kökeni ise, Doğu'dan gelen bir grubun burada yerleşmek istemesi ve kazı yaptıkları aletlerin kaybolmasıyla ilintilidir. Bingöl, 'temiz su' anlamına gelirken, Bitlis ismi Asurlular döneminde Bit-Liz olarak kullanılmıştır. Bolu'nun ilk ismi Bithynion'dur ve zaman içerisinde halk dilinde Bolu olarak anılmıştır.
Burdur, Yunan mitolojisine göre Ulis'in bölgeye yerleşmesiyle Ezostas ismiyle anılmaya başlamıştır. Zamanla Selçukluların burayı Burdur olarak adlandırmasıyla bu isim günümüze kadar gelmiştir. Diyarbakır ise, Diyar-ı Bekir anlamına gelir ve Bekir b. Va'il adlı Arap göçebe boyunun buraya yerleşmesinden kaynaklanır. Edirne, Elazığ, Erzincan gibi illerin de geçmişte farklı isimlerle anıldığı bilinmektedir.
Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Hatay gibi illerin isimleri de tarih boyunca değişim göstermiştir. Hatay isminin Atatürk tarafından verildiği, Hıtaylıların Antakya bölgesine geldiğine inanılmasıyla ilişkilendirilmektedir. Iğdır ismi ise Oğuz Han'ın torunu Iğdır Bey'den gelmektedir. Yalova, Osmanlı döneminde Yalakabad olarak anılmıştır. Karabük, coğrafi ortamdan aldığı ismiyle kara çalılık yer anlamına gelirken, Kilis isminin de Osmanlı kaynaklarında Kiris Kalesi olarak geçtiği görülmektedir.
Son olarak, Osmaniye'nin ismi de Fırka-i İslahiye isimli bir ıslah ordusunun bölgeye gönderilmesiyle bu ordu tarafından verilmiştir. Düzce ise, coğrafi konumundan dolayı Düzbazar olarak anılmış ve il olduğunda bu isim kullanılmıştır.
