Araştırmalar, kırmızı et tüketimi ile tip 2 diyabet riski arasında önemli bir ilişki olduğunu göstermektedir. Yaklaşık 90 bin kişinin verilerinin değerlendirildiği bu çalışmada, kırmızı etin içeriğinde bulunan bir molekülün diyabet gelişme olasılığını %63 oranında artırdığı belirlenmiştir.
Bu araştırmanın sonuçları, et tüketiminin sağlık üzerindeki etkilerini yeniden gündeme getirirken, Türkiye’de kişi başına yıllık kırmızı et tüketiminin 14,5 kilogram düzeyinde olduğu hesaplanmıştır. Avrupa Diyabet Araştırmaları Birliği’nin (EASD) Milano’da düzenlenen kongresinde sunulan çalışma, kırmızı et ile tip 2 diyabet arasındaki ilişkiye ışık tutmaktadır.
Araştırma Süreci Nasıldı?
Fransa’da yaşayan 89 bin 953 yetişkinin beslenme alışkanlıkları yaklaşık yedi yıl boyunca takip edilmiştir. Araştırmanın başlangıcında diyabet tanısı bulunmayan katılımcılardan 966’sında izleme süresince tip 2 diyabet ortaya çıkmıştır. Kırmızı ette bulunan Neu5Gc molekülünü en yüksek miktarda alan grupta hastalığa yakalanma riski, en düşük tüketim grubuna göre %63 daha fazla hesaplanmıştır.
Neu5Gc, sığır ve koyun eti gibi kırmızı etlerde doğal olarak bulunan bir şeker türevi olarak öne çıkmaktadır. İnsan vücudu bu molekülü kendi başına üretemediği için besinler aracılığıyla almak zorundadır. Araştırmacılar, bağışıklık sisteminin Neu5Gc’ye karşı oluşturduğu tepkinin uzun vadede kronik iltihaplanmayla ilişkili olabileceğini değerlendirmektedir.
Kırmızı Et Tüketimi Türkiye'de Ne Durumda?
Araştırmanın sonuçları, Türkiye’deki kırmızı et tüketim miktarlarını da gündeme getirmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Kırmızı Et Durum ve Tahmin Raporu’nda yer alan verilere göre, Türkiye’de 2024 yılında toplam 2 milyon 171 bin ton kırmızı et tüketilmiştir. Kişi başına düşen yıllık miktar ise 14,5 kilogram olarak hesaplanmıştır.
2020 yılında kişi başına yıllık tüketim 17 kilogram seviyesindeydi. Bakanlığın 2025 yılına yönelik öngörüsünde bu miktarın 16,7 kilograma yükselmesi beklenmektedir. Ancak bu rakamın gerçekleşmiş tüketim verisi değil, tahmin olduğu belirtilmiştir.
Kırmızı Et Üretiminde Düşüş ve Sağlık Etkileri
Türkiye’de kırmızı et konusu, sağlık etkilerinin yanı sıra üretim miktarı ve fiyatlar nedeniyle de gündemdeki yerini korumaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında kırmızı et üretimi önceki yıla kıyasla %10,5 azalarak 1 milyon 885 bin tona düşmüştür. Toplam üretimin 1 milyon 313 bin tonluk bölümünü sığır eti, 468 bin tonluk kısmını ise koyun eti oluşturmaktadır.
Üretimde yaşanan gerileme, kırmızı etin tüketiciye ulaşması ve fiyatlar konusundaki tartışmaların sürdüğü bir dönemde kaydedilmiştir. Bilimsel araştırmalarda ise et tüketiminin miktarı ve sağlık üzerindeki olası etkileri incelenmeye devam etmektedir.
Araştırmada kırmızı eti en fazla tüketen gruptaki erkeklerin günlük ortalama 97 gram, kadınların ise 73 gram kırmızı et yediği belirlenmiştir. Tüketim miktarı yükseldikçe tip 2 diyabet riskinin de artması, beslenme alışkanlıklarının sağlıkla ilişkisini yeniden gündeme getirmiştir. Araştırmacılar, kırmızı ette bulunan Neu5Gc molekülünün bağışıklık sistemi üzerinden iltihaplanmayı tetikleyebileceği ve insülin işlevlerini etkileyebileceği ihtimali üzerinde durmaktadır.
En yüksek tüketim grubunda diyabet riskinin %63 fazla bulunması, kırmızı et tüketiminin miktarına ilişkin değerlendirmeleri öne çıkarmaktadır. Bununla birlikte toplam kırmızı et tüketimi hesaba katıldığında Neu5Gc molekülünün tek başına oluşturduğu etkinin kesin olarak ortaya konulamadığı vurgulanmaktadır. Bulgular, özellikle sık ve yüksek miktarda kırmızı et tüketen kişilerin beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmelerinin önemine işaret etmektedir. Uzmanların dengeli beslenme ve ölçülü tüketim yönündeki tavsiyeleri de bu çerçevede öne çıkmaktadır.
