Bilim dünyası, aynı virüse maruz kalan iki kişiden birinin neden yatağa düştüğünü, diğerinin ise neden hiçbir belirti göstermediğini yıllardır araştırıyor. Yale Tıp Fakültesi’nden Ellen Foxman liderliğindeki ekip, bu gizemi çözmek için laboratuvar ortamında yapay insan burun dokusu geliştirdi. Araştırma sonucunda, soğuk algınlığının en yaygın sebebi olan rhinovirus buruna girdiği andan itibaren burun astarındaki hücrelerin kolektif bir savunma başlattığı görüldü.
Virüsün yayılmasını engelleyen erken uyarı sistemi
Çalışma, burun hücrelerinin virüsü algıladığı anda interferon adı verilen proteinleri salgıladığını gösterdi. Bu proteinler, sadece enfekte olmuş hücreleri değil, çevredeki sağlıklı hücreleri de uyararak bir "antiviral kalkan" oluşturuyor.
- Hızlı Tepki: Eğer interferon salgılanması hızlı başlarsa, virüs yayılacak alan bulamıyor ve hastalık başlamadan sona eriyor.
- Gecikmiş Tepki: Savunma mekanizması yavaş kaldığında virüs hızla çoğalıyor, hücrelere zarar veriyor ve doku kaybına yol açıyor.
Virüs değil, vücudun aşırı tepkisi hasta ediyor
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri de hastalık belirtilerinin kaynağına dair oldu. Virüs çoğalmaya devam ettiğinde, vücut ikinci bir savunma hattını devreye sokuyor. Bu aşamada hücreler aşırı miktarda mukus (sümük) ve enflamasyon (iltihap) sinyali üretmeye başlıyor. Bu durum virüsü öldürmekten ziyade; burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve astım hastalarında nefes darlığı gibi ağır semptomlara yol açıyor.
