Silikon Vadisi merkezli görsel keşif platformu Pinterest, son dönemde öneri motorunu güçlendirmek için ABD'li laboratuvarlar yerine Çin menşeli yapay zeka modellerini deniyor. Şirketin CEO'su Bill Ready, Ocak 2025'te piyasaya sürülen DeepSeek R-1 modelini bir "kırılma noktası" olarak tanımlıyor.
Peki, neden San Francisco'nun göbeğindeki bir dev, kendi mahallesindeki OpenAI dururken Çin teknolojisine koşuyor? Cevap basit: Açık kaynak kodu. Pinterest CTO'su Matt Madrigal, Çinli modellerin özelleştirilebilir yapısı sayesinde şirketlerin bu modelleri kendi ihtiyaçlarına göre eğitip indirebildiğini söylüyor. OpenAI gibi kapalı devre çalışan ABD'li rakiplerde ise bu durum neredeyse imkansız.
Verilerle Çin Üstünlüğü: Daha Hızlı, Daha Ucuz, Daha İsabetli
Çinli modeller sadece "açık" oldukları için değil, performans verileriyle de ABD'li rakiplerini terletiyor. Stanford Üniversitesi tarafından yayımlanan güncel rapor, Çin modellerinin hem kapasite hem de kullanıcı sayısı açısından küresel rakiplerini yakaladığını, hatta bazı alanlarda geçtiğini kanıtlıyor.
ABD vs. Çin: Yapay Zeka Karşılaştırma Tablosu
Kriter | Çin Modelleri (DeepSeek, Qwen) | ABD Modelleri (OpenAI, Gemini) |
İsabet Oranı | Şirket içi eğitimde %30 daha fazla isabet. | Standart "paket" modellerde daha kısıtlı. |
Maliyet | Proprietary modellere göre %90 daha ucuz. | Yüksek abonelik ve işlem maliyetleri. |
Erişilebilirlik | Tamamen Açık Kaynak (Open Source). | Büyük oranda kapalı (Proprietary). |
Popülarite | Hugging Face'te İlk 10'da 5+ model Çinli. | Llama ve yerel butik modeller. |
‘Demokratik’ Çin vs. ‘Kar Odaklı’ Amerika: Ironik Bir Savaş
Eski Birleşik Krallık Başbakan Yardımcısı ve Meta'nın eski yöneticisi Sir Nick Clegg, BBC'ye verdiği mülakatta durumun ironisine dikkat çekiyor: "Dünyanın en büyük otokrasisi (Çin) ile en büyük demokrasisi (ABD) arasındaki savaşta, Çin teknolojiyi demokratikleştirmek (herkese açmak) için daha fazla şey yapıyor."
ABD'li devler, özellikle OpenAI, milyarlarca dolarlık yatırımın ardından kâr etmek için reklamlara ve yüksek ücretli kapalı modellere yönelirken; Çin, devlet desteğiyle açık kaynak kodlu modelleri dünyaya yayarak ekosistemi domine ediyor.
- Airbnb CEO'su Brian Chesky: Müşteri hizmetleri botları için Alibaba'nın Qwen modelini kullandıklarını doğruladı. Nedeni ise "Hızlı, çok iyi ve ucuz" olması.
- Hugging Face İstatistiği: Eylül 2025'te Qwen, Meta'nın Llama'sını geçerek dünyanın en çok indirilen büyük dil modeli ailesi oldu.
OpenAI İçin Tehlike Çanları Çalıyor mu?
OpenAI CEO'su Sam Altman, bu tehdidi görerek trilyon dolarlık altyapı ve işlemci (chip) anlaşmalarına odaklansa da, Çin'in "herkese açık ve ucuz" stratejisi genç start-up'ların ve Fortune 500 şirketlerinin kalbini çalmış durumda. Meta'nın bu bahar aylarında çıkaracağı yeni modelin, Çinli modellerin başarısı karşısında nasıl bir konum alacağı merak konusu.
Kaynak: BBC
