Akciğer kanserinin erken dönemde belirlenmesine yönelik bilimsel araştırmalarda yeni bir gelişme yaşandı. University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının gerçekleştirdiği çalışma, kanda ölçülen 14 proteinden oluşan biyolojik imzanın, akciğer kanseri riskini hastalık tanısından yıllar önce öngörmeye yardımcı olabileceğini ortaya koydu.
4 Haziran 2026'da duyurulan ve Cell dergisinde yayımlanan araştırmayı değerlendiren Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, çalışmanın kanser gelişmeden önce yüksek riskli biyolojik süreçlerin tanınması açısından önemli olduğunu belirtti.
48 BİNDEN FAZLA KİŞİNİN KAN ÖRNEKLERİ İNCELENDİ
Araştırmacılar, UK Biobank kapsamında 48 binden fazla kişinin kan örneklerini makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz etti.
Çalışmada yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenler de değerlendirmeye alındı. Elde edilen sonuçlarda, 14 proteinlik biyolojik imzanın ilerleyen yıllarda akciğer kanseri gelişen bireylerde belirginleştiği görüldü.
Bulguların dünyanın farklı bölgelerinden 8 ayrı veri kümesinde doğrulanması, yöntemin farklı popülasyonlarda araştırılması açısından bilimsel dayanak oluşturdu.
Prof. Dr. Deniz Arslan, söz konusu sonuçların akciğer kanseri riskinin daha erken dönemde değerlendirilmesine yönelik önemli veriler sunduğunu ifade etti.
AKCİĞER KANSERİ RİSKİ 5 YILDAN FAZLA SÜRE ÖNCEDEN ÖNGÖRÜLEBİLİR
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, 14 proteinlik biyolojik imzanın akciğer kanseri tanısından beş yılı aşkın süre önce artmış riske işaret edebilmesi oldu.
Akciğer kanserinin uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesi, erken tanıyı güçleştiren faktörler arasında yer alıyor.
Çalışma, hastalığın klinik belirtileri ortaya çıkmadan önce vücutta gelişebilecek biyolojik değişimlerin belirlenmesine yönelik yeni araştırma alanları sunuyor.
Prof. Dr. Deniz Arslan, araştırmanın önemine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir"
KANSER GELİŞMEDEN ÖNCE İNFLAMATUVAR SÜREÇLER DEĞİŞEBİLİR
Araştırmada incelenen proteinlerin doğrudan tümörden kaynaklanmayabileceği, kanser gelişmeden önce akciğer dokusunda oluşan değişmiş inflamatuvar ortamı yansıtabileceği değerlendirildi.
Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel faktörlerin bu süreçlerde rol oynayabileceği belirtilirken, araştırmacılar IL-1 aracılı inflamasyonun hedeflenmesinin gelecekte koruyucu tedavi yaklaşımlarına katkı sağlayabileceğini öne sürdü.
Prof. Dr. Deniz Arslan, söz konusu mekanizmanın insanlarda akciğer kanserini önlediğinin henüz bilimsel olarak kanıtlanmadığını vurguladı.
UZMAN UYARDI: RİSK ÖNGÖRÜSÜ KANSER TANISI ANLAMINA GELMİYOR
Araştırmanın kişiselleştirilmiş onkoloji açısından önemli potansiyel taşıdığını belirten Prof. Dr. Deniz Arslan, bulguların klinik uygulamalarda kullanılabilmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğunu söyledi.
Arslan, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Bilimsel bulguların klinik uygulamaya aktarılabilmesi için daha kapsamlı değerlendirmelere ihtiyaç bulunmaktadır. Bununla birlikte risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmez; klinik uygulamaya geçiş için prospektif doğrulama, test eşiklerinin belirlenmesi ve gerçek hasta yararının gösterilmesi şarttır"
14 PROTEİNLİK PANEL HENÜZ RUTİN KANSER TARAMASINDA KULLANILMIYOR
Prof. Dr. Deniz Arslan, 14 proteinlik panelin günümüzde rutin akciğer kanseri taramasında kullanılan bir test olmadığını ve düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin (BT) yerini almadığını belirtti.
Akciğer kanseri riskinin azaltılması ve erken tanı açısından mevcut bilimsel yaklaşımların önemini vurgulayan Arslan, şunları söyledi:
"Sigaranın bırakılması, tütün dumanından ve hava kirliliğinden korunma ile uygun risk grubundaki kişilerin düşük doz BT ile taranması, akciğer kanserine karşı temel stratejiler arasında yer alıyor. Gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle kişilerin hangi zamanda ve hangi yoğunlukta izlenmesi gerektiğinin daha isabetli belirlenmesi mümkün olabilir"
AKCİĞER KANSERİNDE KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ KORUNMA YÖNTEMLERİ GELİŞTİRİLEBİLİR
Araştırma, kanser ortaya çıktıktan sonra uygulanan tedavilerin yanı sıra hastalık gelişmeden önce riskli biyolojik süreçlerin belirlenmesine yönelik çalışmaların önemini ortaya koyuyor.
Bilim insanları, gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle kişiselleştirilmiş izlem stratejilerinin geliştirilebileceğini değerlendiriyor.
Prof. Dr. Deniz Arslan, biyolojik risk bilgisinin güvenilir ve erişilebilir korunma programlarına dönüştürülmesinin önemine dikkat çekti.
Ancak 14 proteinlik biyolojik imzanın klinik kullanımına geçilebilmesi için yeni doğrulama çalışmalarına ve hasta yararını ortaya koyan bilimsel kanıtlara ihtiyaç bulunuyor.
Kaynak: İHA
