Diş kaybı yalnızca beslenmeyi zorlaştırmakla kalmayıp beyin sağlığını da etkileyebilir. Son araştırmalar, eksik dişler ile bilişsel gerileme ve demans arasında bağlantı olabileceğine işaret ediyor. Bilim insanları, bu ilişkinin nedenlerini anlamaya çalışıyor.
Diş Kaybı ve Bilişsel Gerileme Arasındaki Bağlantı Nedir?
National Geographic'in aktardığı, 2026 yılında yayımlanan ve 35,7 milyon kişiyi kapsayan 21 araştırmanın incelendiği derlemeye göre diş kaybı, demans ve hafif bilişsel bozukluk riskinin artmasıyla ilişkili. Üstelik kaybedilen diş sayısı arttıkça risk de yükseliyor.
Araştırmacılar, bu bağlantıda ağız hastalıklarının yanı sıra çiğneme yeteneğinin azalmasının da rol oynayabileceğini değerlendiriyor. Ancak mevcut bulgular, diş kaybının doğrudan demansa neden olduğunu kanıtlamıyor.
Çiğneme İşlevinin Önemi Nedir?
Nöroloji ve tıp profesörü Mill Etienne, ilişkinin farklı nedenlerden kaynaklanabileceğini ve kaybedilen dişlerin konumunun da önemli olduğunu belirtiyor. Yardımcı doçent Jordan Weiss ise özellikle çiğneme işlevinin büyük bölümünü üstlenen arka dişlerin kaybının daha belirleyici olabileceğine dikkat çekiyor.
Diş kaybı ve bilişsel gerileme arasındaki ilişkide ortak sağlık sorunları da rol oynayabilir. Sigara kullanımı, diyabet, damar hastalıkları ve diş tedavilerine erişimde yaşanan güçlükler hem ağız hem de beyin sağlığını etkileyebiliyor.
Çiğnemenin Beyin Üzerindeki Etkileri Neler?
Çiğneme sırasında beynin farklı bölgeleri uyarılıyor ve kan dolaşımında değişiklikler meydana geliyor. Oxford Üniversitesi'nde eski nörobilim doçenti Steven Chance, çiğnemenin azalmasının beyne giden kan akışını düşürerek beyin faaliyetlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Journal of Oral Rehabilitation dergisinde yayımlanan bir derlemede, 60 yaş üzerindeki yetişkinleri kapsayan sekiz MRI çalışması incelendi. Altı analizden beşinde, diş kaybı ve çiğneme yeteneğindeki azalma ile hafıza ve öğrenmede görev alan hipokampusun hacmindeki küçülme arasında ilişki bulundu.
Diş Protezlerinin Rolü Nedir?
Frontiers in Oral Health dergisinde yayımlanan üç yıllık bir araştırmada, diş kaybı yaşayan yaşlı yetişkinler takip edildi. Eksik dişlerini protezlerle tamamlayan katılımcılarda genel işlevsel gerileme riskinin yüzde 9, entelektüel faaliyetlerde gerileme riskinin ise yüzde 13 daha düşük olduğu belirlendi.
Araştırmada kitap ve gazete okumak ile sağlık haberlerini takip etmek entelektüel faaliyetler arasında değerlendirildi. Protezler ve implantlar, kaybedilen çiğneme işlevinin bir bölümünü geri kazandırabiliyor. Ancak doğal dişlerle aynı şekilde çalışmıyor.
