Geçmişte ağırlıklı olarak tropikal ve subtropikal iklim kuşaklarıyla özdeşleştirilen sıtma, dang humması, Zika ve Chikungunya gibi vektör kaynaklı rahatsızlıkların farklı coğrafyalarda da boy göstermesi, küresel ölçekte hastalık haritasının değiştiğini gözler önüne seriyor.
Yükselen küresel sıcaklıklar, bazı hastalık taşıyıcı türlerin daha serin ve yüksek rakımlı sahalara yerleşmesine zemin hazırlarken, kimi bölgeleri ise bu canlılar açısından elverişsiz kılabiliyor.
İklim krizinin yanı sıra küresel seyahat hareketliliği, hızlı kentleşme süreçleri ve arazi kullanımındaki değişimler de patojenlerin yeni coğrafyalara taşınmasında kritik bir rol oynuyor.
Özellikle Avrupa kıtasında Fransa ve İtalya gibi ülkelerde yerel dang humması vakalarının rapor edilmesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida ve Virginia eyaletlerinde de benzer yerel bulaşların görülmesi bu tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Nature Dergisindeki Araştırmadan Çarpıcı Sıtma Projeksiyonları
Bilimsel bir dergi olan Nature'da yayımlanan ve iklim değişiminin Afrika kıtasındaki sıtma yüküne etkilerini ele alan kapsamlı bir araştırma, mevcut korunma düzeyinin sürdürülmesi halinde 123 milyon ilave sıtma vakası yaşanabileceğini ortaya koydu.
2024 ile 2050 yıllarını kapsayan dönemde bu artışa bağlı olarak yaklaşık 532 bin ilave ölümün meydana gelebileceği öngörülüyor.
Tahminlerdeki belirsizlik payı göz önüne alındığında, ek vaka sayısının 49,5 milyon ile 203 milyon arasında değişebileceği, ölüm sayısının ise 195 bin ila 912 bin bandında olabileceği ifade ediliyor.
Araştırma ekibi, aşırı hava olaylarının iklim kaynaklı sıtma riskini tetikleyen en temel unsur olduğuna dikkat çekerek, bu durumun ilave vakaların yüzde 79'u ve ek ölümlerin yüzde 93'ü ile doğrudan ilişkili olabileceğini hesapladı.
Uzmanlardan Vektör Kaynaklı Hastalıklar İçin Kritik Uyarılar
Liverpool Üniversitesi İklim Etkileri Profesörü Andy Morse, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, vektör kaynaklı hastalıkların yayılması için çevresel koşulların sivrisinek türlerinin üremesine elverişli olması gerektiğini vurguladı.
Morse, bu canlıların çoğalmak için suya, hayatta kalabilmek adına ise nemli ortamlara ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.
Batı Avrupa'da dang ve Zika gibi hastalıkları taşıma kapasitesine sahip olan Aedes albopictus türü sivrisineklerin kuzeye doğru ilerlemesinin yerel bulaşları tetiklediğini belirten Morse, virüslerin tropikal bölgelerden dönen yolcular aracılığıyla da taşınmış olabileceğini ifade etti.
Sağlık otoritelerinin güvenilir sürveyans verileri toplaması ve mevsimsel tahminlerden yararlanması gerektiğinin altı çizildi.
(Kaynak ve Görsel: Anadolu Ajansı)
